Polska 10 sierpnia – co wydarzyło się tego dnia

1109 - Książę Bolesław Krzywousty pokonał Pomorzan w bitwie pod Nakłem. 

1530 - Zmarł książę Konstanty Ostrogski, hetman wielki litewski, wojewoda trocki; w 1514 r. pod Orszą dowodzone przez niego oddziały polsko-litewskie zwyciężyły wojska moskiewskie. 

1681 – Poświęcono kaplicę św. Wawrzyńca na Śnieżce. 

1702 - Szwedzkie wojska zdewastowały i podpaliły Zamek na Wawelu. 

1836 – Święcenia kapłańskie przyjął Józef Borowski, rodowity fromborczanin, kanonik warmiński od 1867 r., fundator stypendiów dla dzieci r z ubogich rodzin. 

1848 - Z dworca przy ul. Gajowej w Poznaniu odjechał do Stargardu pierwszy pociąg w historii miasta. Pokonując 192 km pociąg jechał 7 godzin i 5 minut. 

1874 - W West Branch w stanie Iowa urodził się Herbert Hoover, polityk Partii Republikańskiej, sekretarz handlu (1921-1928); prezydent USA w latach 1929-1933; w czasie I. wojny światowej i po jej zakończeniu kierował amerykańską pomocą charytatywną dla Europy, organizując m.in. transporty żywności, odzieży i lekarstw do Polski. 

1887 - W Krasnosielcu, obecnie woj. mazowieckie, urodził się Sam Warner, współzałożyciel i dyrektor wytwórni filmowej „Warner Bros”. 

1896 - W Warszawie otwarto Park Ujazdowski. 

1896 - W Warszawie urodził się Stefan Wiechecki „Wiech”, satyryk, felietonista, scenarzysta, piewca gwary warszawskiej. 

1898 - W Okuniewie na Witebszczyźnie urodził się Tadeusz Dołęga-Mostowicz, pisarz, scenarzysta; autor m.in. powieści „Kariera Nikodema Dyzmy” i „Znachor”. 

1913 - W Jagielnie na Dolnym Śląski urodził się Edmund Osmańczyk, dziennikarz, publicysta, politolog; w latach 30. redaktor pisma „Młody Polak w Niemczech”; do 1939 r. kierował Centralą Prasową Związku Polaków w Niemczech; w czasie wojny pracował w konspiracyjnym radiu; podczas Powstania Warszawskiego nadawał codzienne audycje „Dzień walki”; relacjonował konferencję w Poczdamie i proces norymberski; poseł na Sejm PRL; senator I. kadencji z ramienia Komitetu Obywatelskiego. 

1914 - W Warszawie urodził się Witold Małcużyński, pianista; w 1937 r. został laureatem Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina – III. Nagroda. 

1921 - W Warszawie urodził się Bohdan Tomaszewski, dziennikarz sportowy, uczestnik Powstania Warszawskiego; autor książek „Dziesięć moich olimpiad”, „Łączymy się ze stadionem”, „Pożegnalna defilada”, „Przeżyjmy to jeszcze raz”, „Romantyczne mecze”, „Do ostatniego tchu”, „Wimbledon”. 

1928 - W Czortkowie urodził się Jerzy Janicki, pisarz, dramaturg, scenarzysta, dziennikarz; współautor powieści radiowych „Matysiakowie” i „W Jezioranach”; autor scenariuszy filmowych do seriali „Polskie drogi”, „Ballada o Januszku” i „Dom”. 

1932 - Podniesiono banderę na niszczycielu ORP „Burza”. 

1942 - W Baranowiczach urodził się Andrzej Różycki, fotograf, filmowiec, znawca i kolekcjoner polskiej sztuki ludowej. 

1942 - Likwidacja przez Niemców „małego getta” w Warszawie - na południe od ul. Chłodnej. 

1942 - Do getta warszawskiego dotarł Dawid Nowodworski - pierwszy uciekinier z niemieckiego obozu zagłady w Treblince. 

1942 - Początek akcji likwidacyjnej w getcie lwowskim; do 23. sierpnia do obozu zagłady w Bełżcu Niemcy wywieźli 50 tys. Żydów. 

1942 - Niemcy rozpoczęli akcję likwidacji getta w Krzemieńcu, w czasie której zamordowali około 6,5 tys. Żydów. 

1942 - W Brzozowie koło Krosna podczas likwidacji miejscowego getta Niemcy zamordowali około 1400 Żydów. 

1944 - Radio BBC nadało ostrzeżenie we wszystkich językach europejskich pod adresem Niemców dopuszczających się zbrodni w trakcie Powstania Warszawskiego. 

1944 - Dekret Prezydium Rady Najwyższej ZSRS o amnestii dla uwięzionych w Związku Sowieckim obywateli polskich. 

1946 - Rozpoczął się strajk dokerów w Porcie Gdańskim. Bunt 2000. dokerów, domagających się poprawienia warunków pracy oraz sprawiedliwego podziału darów z UNRRA, trwał do 14 sierpnia. Gdy jeden z robotników (Roman Hersztek) został postrzelony przez funkcjonariuszy MO, pozostali w odwecie zabili dowódcę oraz poturbowali pozostałych. Nowy Port został otoczony kordonem wojska oraz wprowadzono godzinę milicyjną. Po stłumieniu protestów rozpoczęły się zwolnienia z pracy, aresztowano ponad pół tysiąca ludzi. W procesach sądowych skazywano dokerów na długoletnie wyroki pozbawienia wolności: jeden dożywocia, jeden 15 lat więzienia i dwa po 10 lat więzienia. 

1948 - We wrocławskim szpitalu umarł płk. Anatol Sawicki „Cybulski”- szef Eksterytorialnego Okręgu Lwowskiego WiN. Dzień wcześniej został skatowany i wyrzucony z III. piętra na bruk przez funkcjonariuszy UB, w katowani przy ul. Kleczkowskiej. 

1952 - W Jaworznie urodził się Bogdan Tosza, reżyser teatralny; dyrektor Teatru Śląskiego w Katowicach (1992-2003) i Teatru Polskiego we Wrocławiu (2004-2006). 

1952 - W Białej Podlaskiej urodził się Jacek Kasprzyk, dyrygent; w 1998 r. objął stanowisko dyrektora artystycznego Teatru Wielkiego Opery Narodowej w Warszawie, w latach 2002-2005 był również jego dyrektorem naczelnym; od 2013 r. dyrektor artystyczny Filharmonii Narodowej w Warszawie. 

1952 - W Wiśle urodził się Jerzy Pilch, prozaik, publicysta, wieloletni felietonista „Tygodnika Powszechnego”, dramaturg; autor powieści „Spis cudzołożnic”, „Marsz Polonia”, „Miasto utrapienia”, „Pod Mocnym Aniołem”, zbiorów opowiadań „Wyznania twórcy pokątnej literatury erotycznej” i „Moje pierwsze samobójstwo”, „Monologu z lisiej jamy”, „Dziennika”, a także dramatu „Narty Ojca Świętego”. 

1959 - Premiera filmu „Baza ludzi umarłych” w reżyserii Czesława Petelskiego. 

1960 - Na wzgórze wawelskie powrócił pomnik Tadeusza Kościuszki, zniszczony w czasie II. wojny światowej przez Niemców; po wojnie pomnik został zrekonstruowany w Dreźnie i przewieziony do Krakowa. 

1961 - Zdzisław Krzyszkowiak na zawodach w Wałczu ustanowił rekord świata w biegu na 3 km z przeszkodami: 8:30,4 min. 

1965 - We Frankfurcie nad Menem zakończył się II. proces oświęcimski, w którym na ławie oskarżonych zasiedli członkowie SS z załogi niemieckiego obozu Auschwitz; na kary dożywotniego więzienia skazani zostali: Wilhelm Boger, Josef Klehr, Stefan Baretzki, Franz Hofman, Oswald Kaduk oraz więzień funkcyjny, Emil Bednarek. 

1973 - Premiera filmu „Niebieskie jak Morze Czarne” w reżyserii Jerzego Ziarnika. 

1979 - W norweskim Narwiku odsłonięto pomnik Polskiego Żołnierza i Marynarza. 

1979 - Premiera filmu „Aktorzy prowincjonalni” w reżyserii Agnieszki Holland. 

1982 - Stan wojenny: W Poznaniu utworzono Tymczasowy Zarząd Regionu Wielkopolska NSZZ „Solidarność”, jego przewodniczącym został Janusz Pałubicki. 

1991 - W Częstochowie rozpoczęły się IV. Światowe Dni Młodzieży. 

1991 - W Skierniewicach zmarł Tadeusz Nowak, poeta, prozaik. 

2002 - W Poznaniu zmarł prof. Czesław Łuczak, historyk. 

2008 - Podczas 29. aukcji koni arabskich „Pride of Poland” w Janowie Podlaskim klacz „Kwestura” została sprzedana nabywcy z Bliskiego Wschodu za rekordową sumę 1 mln 125 tys. euro. 9 sierpnia 2020 r. klacz „Perfinka” sprzedana została drożej o 125 tys. euro. 

2016 - W Warszawie zmarł Marek Kwiatkowski, historyk sztuki, muzealnik, varsavianista; wieloletni dyrektor Łazienek Królewskich.