Moda prominentnych elit: Pierścienie z meteorytów

Przez tysiąclecia meteoryty były nie tylko źródłem wiedzy o odległych światach, ale też cennym surowcem. Zanim nastała epoka żelaza, społeczności przedindustrialne wykorzystywały żelazo meteorytowe do wyrobu narzędzi, broni i biżuterii – od skrobaków w Grenlandii, przez topory w Chinach, po amulety w starożytnym Egipcie (w tym słynny sztylet Tutanchamona). 

W Grecji epoki brązu długo brakowało takich przedmiotów. Zespół badaczy pod kierownictwem Matthieu Gounelle’a (Francuskie Muzeum Historii Naturalnej) i Eleni Mantzourani (Uniwersytet Narodowy i Kapodistriański w Atenach) przez pięć lat analizował skład chemiczny ponad 100 artefaktów z terenu dzisiejszej Grecji. Skupili się na 91 obiektach żelaznych – głównie pierścieniach, bransoletach i nożach – datowanych na ok. 3800–3000 lat temu. 

Za pomocą nieniszczącej fluorescencji rentgenowskiej (XRF) stwierdzono, że 13 z tych przedmiotów zawiera nikiel – charakterystyczny marker żelaza meteorytowego. Wszystkie 13 to eleganckie pierścienie, często łączone ze złotem lub srebrem, z kasetami mogącymi służyć do pieczęci. Większość pochodzi z luksusowych grobowców (m.in. w Mykenach, Vapheio, Dendra), a jeden znaleziono jeszcze na palcu przypuszczalnego arcykapłana w minojskiej nekropolii Anemospilia na Krecie. 

Te obserwacje skłoniły nas do spekulacji, że pierścienie najprawdopodobniej wykonane z meteorytów były popularnymi symbolami władzy wśród prominentnych członków minojskiej i mykeńskiej elity pałacowej – piszą autorzy badania. 

Ze względu na niekorzystną geografię Grecji (meteoryty łatwo się rozpadają lub toną w morzu) surowiec najpewniej pochodził z Egiptu, gdzie suche pustynie lepiej zachowują kosmiczne skały. Handel z Egiptem w epoce brązu był dobrze rozwinięty. 

Badacze ustalili też, że 78 obiektów wykonano z żelaza wytopionego (ziemskiego). Takie przedmioty mogły pojawiać się już ok. 1400 r. p.n.e., choć przed 1200 r. p.n.e. jest ich bardzo mało. W porównaniu z Anatolią wytop żelaza w Grecji pojawił się z opóźnieniem – możliwe, że część przedmiotów importowano m.in. z Cypru. 

Moda na pierścienie z meteorytów trwała do ok. 1200 r. p.n.e. i zanikła mniej więcej w czasie upadku pałaców mykeńskich. Przyczyny mogły być różne: problemy z dostawami, zmiany polityczne i społeczne albo po prostu… zmiana gustu. Jak konkludują naukowcy, „możliwe, że moda na pierścienie meteorytowe, niemal wyłącznie charakterystyczna dla późnej epoki brązu minojskiej i mykeńskiej, wygasła «sama z siebie», jak każda moda”.

Źródło: Republika/Science News

Dziękujemy, że przeczytałaś/eś nasz artykuł do końca.

Bądź na bieżąco! Obserwuj nas w Wiadomościach Google. 

Jesteśmy na Youtube: Bądź z nami na Youtube

Jesteśmy na Facebooku: Bądź z nami na FB

Jesteśmy na platformie X: Bądź z nami na X